( * ) الف - لغت و اشتقاق آگاهى و احاطه داشتن بر لغت عرب و اشتقاق آن ، لازم‌ترين دانش تفسير است . بهره‌ورى شيخ در مباحث لغوى ، از منابع و مصادر اوليه لغت ، گواه روشنى بر احاطه و تسلّط وى بر لغت عرب مىباشد . مباحث گسترده لغوى ، به ويژه در سوره‌هاى نخستين ، جايگاه ويژه‌اى را به خود اختصاص داده ، تا آنجا كه ممكن است برخى با پيش‌داورى عجولانه ، روش اين تفسير را لغوى برخوانند . 1 - مرحوم شيخ ، در آغاز ، واژه‌هاى مترادف لفظ مورد بحث را با ذكر كلمه « نظائر » بيان مىدارد و براى شناساندن بهتر آن ، نقيض آن را نيز ذكر مىكند ، سپس مشتقّات و معانى گوناگون آن كلمه را متذكر شده و در آخر با گفتن اصطلاح « و اصل الباب » به معناى اصلى آن لفظ كه در آيه به كار رفته ، اشاره مىكند . مثال : بقره / 48 . العدل و الحق و الانصاف نظائر و العدل نقيض الجور . . . پس از چهارده سطر توضيح درباره مشتقات و معانى ديگر اين واژه ، مىگويد : « و اصل الباب العدل الذى هو الاستقامه » و در تأييد اين گفته به حديثى از پيامبر استشهاد مىكند . 1 2 - در بسيارى از موارد ، تفاوتهاى ميان واژه‌هاى مورد نظر را متعرض مىشود . مثال : بقره / 235 . . . . و الفرق بين الكناية و التعريض ، ان التعريض ، تضمين الكلام دلالة على شىء ليس فيه ذكر له و الكناية ، العدول عن الذكر الاخص بالشىء الى ذكر يدل عليه 2 . . 3 - تحقيقا ، بهترين روش براى تفسير و تبيين واژه‌اى ، تمثل و استشهاد به آيات و احاديث و اشعار و امثال عرب است كه به طور چشم‌گيرى در تبيان ، عرض اندام مىكند . بخصوص در مورد اول كه تفسير به قرآن ، هماره مورد توجّه مفسران بوده و خواهد بود .